Yacon biedt potentieel als lokaal, duurzaam knolgewas binnen de Vlaamse bio‑economie. Deze ketenanalyse, opgesteld binnen het door Flanders’ FOOD gecoördineerde CropExplore for Farmers-project, belicht de teeltkansen, verwerkingsuitdagingen en marktpotentie, en toont hoe gerichte innovatie en afzetontwikkeling de yaconketen kunnen versterken.
Yacon is een Zuid-Amerikaans knolgewas dat langzaam maar zeker zijn weg vindt naar de Vlaamse landbouw. Hoewel de teelt nog beperkt is, tonen de voorbije jaren aan dat het gewas zich goed leent tot lokale productie en marktintroductie. De knol valt op door zijn sappige, knapperige textuur en mild zoete smaak, vergelijkbaar met meloen of peer. Dankzij de aanwezigheid van langzaam opneembare suikers is yacon bovendien interessant als gezonder ingrediënt in voeding.
In de keuken biedt yacon tal van mogelijkheden: rauw in salades, verwerkt tot sap of smoothie, gedroogd tot chips of toegevoegd aan warme bereidingen zoals wokgerechten en stoofpotjes. Deze veelzijdigheid maakt de knol aantrekkelijk voor zowel consumenten als verwerkers.
De Vlaamse yaconketen: waar staan we vandaag?
Ondanks meer dan een decennium aan inspanningen door telers en onderzoekers blijft de yaconketen relatief klein. Het areaal schommelt rond enkele hectares, en structurele verankering ontbreekt nog. Dat remt de opschaling.
De grootste uitdaging ligt bij de afzet. Telers experimenteerden met diverse verkoopkanalen, van supermarkten tot horeca en hoevewinkels, maar de beperkte bekendheid bij consumenten zorgt ervoor dat de interesse snel kan wegebben, zeker zonder blijvende communicatie of receptinspiratie. Ook is de versmarkt sterk afhankelijk van een verzorgde presentatie. Verwerking blijft bovendien arbeidsintensief en technisch niet evident.
Uit consumentenbevragingen blijkt echter dat er wél vraag is naar gebruiksvriendelijke en aantrekkelijk gepositioneerde yaconproducten, wat erop wijst dat het potentieel verder reikt dan de huidige niche. De ontwikkeling van halffabricaten en eindproducten die inspelen op gemak en gezondheid, gekoppeld aan gerichte promotie, is daarom cruciaal om de keten te versterken.
CropExplore for Farmers: Flanders’ FOOD zet nieuwe gewassen op de kaart
Deze analyse is opgesteld binnen CropExplore for Farmers, een Vlaams LAtraject dat wordt gecoördineerd door Flanders’ FOOD. Het project bundelt en ontsluit kennis over meer dan 200 potentiële akkerbouwgewassen voor de Vlaamse bio economie en vertaalt die info naar een gebruiksvriendelijke online tool die telers helpt te kiezen voor nieuwe, duurzame teelten.
Daarnaast worden drie gewassen — deder, yacon en hennep — diepgaander onderzocht in demonstratiecases. Voor yacon ligt de focus op optimalisatie van de grootschalige teelt, verbetering van plantgoed, mechanisatie, bewaring en verwerking tot halffabricaten.
Het project moet landbouwers stimuleren om teeltdiversificatie te verkennen en tegelijk nieuwe kansen creëren voor verschillende sectoren binnen de bio economie, van voeding tot chemie en materialen.
Ketenanalyse Yacon
Partners
