GraanWaardig

Waarom dit project?

De Vlaamse landbouw staat onder toenemende prijsdruk. Het telen van een select aantal conventionele graansoorten die, mits hoge inputeisen hoge opbrengsten garanderen, brengt niet langer soelaas. Deze niet-duurzame landbouwcultuur leidt tot uitputting van bodem - en boer - wat nefast is in kader van een veerkrachtig landbouwsysteem. Het systematisch includeren van oude graanvariëteiten in de gewasrotatie - met oog voor agro-ecologische principes – kan bijdragen aan groeiende genetische (agro)biodiversiteit en een weerbaarder ecosysteem. In dat opzicht beoogt GraanWaardig de verdere uitbouw van een lopend samenwerkingsverband rond oude granen tussen 5 actieve landbouwers en een bakker. In deze samenwerkingsstructuur wordt gestreefd naar eerlijke prijsvorming doorheen de keten met oog voor risicospreiding en agro-ecologie.

Onderzoeksaanpak en resultaten

Binnen het EIP-project GraanWaardig werkten landbouwers, bakkerij BroodNodig, ILVO, INBO en Flanders’ FOOD samen rond de regeneratieve teelt en verwerking van oude graanvariëteiten. Tien landbouwers teelden tarwe volgens agroecologische principes. ILVO en INBO voerden op de percelen uitgebreide bodemanalyses uit, waarbij chemische (o.a. pH, nutriënten, organische koolstof), fysische (bulkdensiteit, ploegzool, Ca/Mg-verhouding) en biologische parameters (regenwormen, microbiële biomassa en diversiteit via PLFA-analyse) werden gecombineerd tot een globale bodemkwaliteitsscore. 

Deze score maakte het mogelijk om percelen te rangschikken qua bodemkwaliteit en te vergelijken met de rangschikking qua graanopbrengsten, rekening houdend met variëteit en inzaaidatum. Daarbij werd een duidelijke samenhang vastgesteld tussen bodemkwaliteit en opbrengstpotentieel. De resultaten werden actief teruggekoppeld aan de landbouwers en gerelateerd aan hun teeltpraktijk en verbeteropties op vlak van bodembeheer. Daarnaast werd via workshops, interviews en literatuuronderzoek (±80 publicaties) gewerkt aan de fundamenten van een eerlijk en duurzaam prijsmodel voor graan. Het project resulteerde in concrete inzichten, methodieken en praktijkervaring die de basis vormen voor verdere toepassing en vervolgonderzoek.

Toegang tot de projectresultaten

Het project is afgelopen sinds januari 2025. De inzichten van dit project werden samengevat in dit RADAR Insights artikel. 

Doelgroep

In GraanWaardig wilden we voornamelijk de beoogde organisatorische innovaties en aanpak dissemineren naar zoveel mogelijk schakels in de graanketen, gaande van landbouwer tot maalder, bakker en zelfs consument. Het primaire doel van deze communicatiestrategie is het inspireren van gelijkgestemde landbouwers en intermediairen om een duurzaam samenwerkingsverband aan te gaan. Daarnaast werd het potentieel van oude graanvariëteiten in de kijker gezet met het oog op uitbreiding van de operationele groep.

Projectpartners

Het project werd uitgevoerd door:

• 5 actieve landbouwers (Thomas Cools, Heirbaut aLgriculture, 4SE, Nijswolkje, Bousinvest)
• Bakkerij Van Eeckhout
• ILVO
• INBO
• Flanders’ FOOD (promotor van de operationele groep)

Vervolgacties

De inzichten en methodieken uit GraanWaardig vormen een solide basis voor vervolginitiatieven. De ontwikkelde methode voor het integraal scoren van bodemkwaliteit zal in toekomstige onderzoeks- en innovatieprojecten verder worden getest en geoptimaliseerd, onder meer binnen vervolgtrajecten zoals Basta!.

Voor het ESA-congres in Estland dat plaat vindt van 24 tot 28 augustus 2026, diende ILVO een abstract in met als titel: “Scoring soil quality of farmers’ fields based on a set of chemical, physical and biological parameters for evaluation of crop performance”, waarin de in GraanWaardig gehanteerde monitoringsstrategie voor bodemkwaliteit wordt toegelicht en waarvoor verdere verfijning en toepassing in toekomstig onderzoek wordt beoogd.

Daarnaast lopen verkennende gesprekken voor een nieuw EIP‑traject rond prijszetting, variëteitenkeuze en opbrengstpotentieel.