UGent VEG-i-TEC fungeert als living lab binnen Intelligent-FRY met een pilootlijn voor frietproductie die realistische experimenten mogelijk maakt. Het verbindt bedrijven, onderzoekers en technologie, stimuleert systeeminzicht, gedeeld leren en co-creatie, en versnelt innovatie en industriële toepassing in het Belgische frietecosysteem.
De productie van diepgevroren, voorgebakken frieten is een uiterst complex proces met meerdere stappen. Variabiliteit in aardappelen als grondstof, strikte kwaliteitsvereisten, beperkingen rond energie en water en een stijgende druk op procesefficiëntie maken innovatie zowel noodzakelijk als uitdagend. Individuele bedrijven hebben zelden de mogelijkheid om deze uitdagingen op een geïntegreerde manier te onderzoeken onder realistische verwerkingsomstandigheden, zonder de industriële productie te beïnvloeden.
Binnen deze context fungeert het Flanders’ FOOD project Intelligent-FRY (VLAIO
steun HBC.2022.0458 en HBC.2023.0506) als een innovatieproject voor de Belgische aardappelverwerkende sector met de Belgian Fries Pilot-lijn als gedeelde experimenteer- en leeromgeving.
Een living lab in het centrum van het frietinnovatie-ecosysteem
In het Intelligent-FRY project staat de pilootinfrastructuur centraal in het innovatie-ecosysteem, waarbij voedingsbedrijven, technologieleveranciers, onderzoekers en clusterorganisaties met elkaar worden verbonden in een neutrale, precompetitieve setting.
De Belgian Fries Pilot-lijn, gecoördineerd door Flanders’ FOOD en onderdeel van de aardappel- en groenteverwerkingspilootlijn, geïnstalleerd bij UGent VEG-i-TEC (Kortrijk), fungeert als centrale knooppunt. De pilootlijn omvat de belangrijke stappen van de industriële frietproductie, zoals schillen, wassen, blancheren, drogen, bakken, ontvetten en invriezen, en is ingebed in een geïntegreerde aardappelverwerkingsomgeving die de industriële realiteit op pilootschaal weerspiegelt.
Deze infrastructuur maakt real-life experimenten onder gecontroleerde omstandigheden mogelijk, een kernprincipe van living labs zoals gedefinieerd in het SIXFOLD project. Dit Europees project wil een sterk netwerk aan living labs ontwikkelen om zo de drempels voor de implementatie van innovatieve technologieën weg te nemen.
Van geïsoleerde optimalisatie naar systeeminzicht
In plaats van individuele processtappen afzonderlijk te optimaliseren, hanteert Intelligent-FRY een systemisch perspectief. Met behulp van de pilootlijn bestuderen onderzoekers hoe variaties in grondstofeigenschappen, verwerkingsparameters en intermediaire producten elkaar beïnvloeden over de volledige productieketen en hoe deze interacties de kwaliteit van het eindproduct en de efficiëntie van het gebruik van grondstoffen beïnvloeden.
Dankzij geavanceerde sensoren, robuuste data-infrastructuur en state-of-the-art experimenteel ontwerp (design of experiments) van de KULeuven, maakt het living lab het mogelijk om:
- Gelijktijdige analyse van meerdere verwerkingsstappen
- Verzameling van hoogwaardige, vergelijkbare datasets over pilotruns
- Ontwikkeling van inzichten die verder gaan dan trial-and-error testen
Op deze manier functioneert de Belgian Fries Pilot als een laboratorium in de echte wereld, waar kennisontwikkeling en validatie plaatsvinden in nauwe verbinding met de industriële praktijk.
Concrete waarde voor bedrijven: een veilige ruimte om te innoveren
Voor voedingsbedrijven biedt de living lab-benadering, die ten grondslag ligt aan Intelligent-FRY, verschillende duidelijke voordelen.
Ten eerste biedt de pilootlijn bij UGent VEG-i-TEC een veilige ruimte om te experimenteren. Bedrijven kunnen alternatieve verwerkingsomstandigheden, kwaliteitsdoelstellingen of optimalisatiestrategieën verkennen zonder hun productielijnen te verstoren of producten te verliezen. Dit verlaagt de drempels voor innovatie aanzienlijk.
Ten tweede zorgt de representativiteit van de pilootomgeving voor een sterke overdraagbaarheid. Resultaten die in het living lab worden verkregen, kunnen sneller en betrouwbaarder naar industriële schaal worden vertaald, waardoor de toepassing van nieuwe inzichten en technologieën wordt versneld.
Ten derde creëert het living lab gedeeld leren op ecosysteemniveau. Meerdere bedrijven worden geconfronteerd met vergelijkbare uitdagingen met betrekking tot variabiliteit van aardappelen, productconsistentie en procesefficiëntie. Intelligent-FRY maakt het mogelijk om deze uitdagingen gezamenlijk aan te pakken in een pre-competitieve setting, terwijl bedrijfsspecifieke valorisatiepaden behouden blijven.
Co-creatie ingebed vanaf de start
In lijn met de SIXFOLD-principes betrekt Intelligent-FRY de industrie actief gedurende de hele projectlevenscyclus. Meer dan tien bedrijven nemen deel via de Industrial Board of Advisors of Industriële Adviesraad (IBA), wat zorgt voor voortdurende feedback tussen onderzoeksactiviteiten en de realiteit op de werkvloer.
Door regelmatige vergaderingen, consultaties en directe betrokkenheid bij de piloottesten helpen de bedrijven het living lab te sturen naar de meest relevante procesuitdagingen, kwaliteitscriteria en beslissingsvragen. Deze co-creatiebenadering zorgt ervoor dat het living lab reactief, vraaggedreven en impactgericht blijft.
Versterking van een netwerk van living labs
Naast de directe projectresultaten draagt Intelligent-FRY bij aan een breder netwerk van living labs voor de agrovoedingssector, zoals voorgesteld door SIXFOLD. De Belgian Fries Pilot toont aan hoe pilotinfrastructuren kunnen uitgroeien tot living labs die:
- De kloof overbruggen tussen onderzoek en industriële implementatie
- Innovatie aan de aanbodzijde (kennis en technologie) verbinden met behoeften aan de vraagzijde (komend van en samen met voedingsbedrijven, machinebouwers, technologieaanbieders, ...)
- Fungeren als katalysatoren voor vervolginnovatie, investeringen en samenwerking
Door strategisch onderzoek te verankeren in een gedeelde living lab-infrastructuur, helpt Intelligent-FRY de leidende positie van België in de productie van diepgevroren frieten te waarborgen en de sector voor te bereiden op toekomstige uitdagingen.
