Publicaties

Oppervlaktebehandelingen en coatings: een oplossing tegen fouling en biofilms? CleanSurface-projectresultaten

Inleiding: 

In deze brochure worden de belangrijkste resultaten van het CleanSurface-project samen gezet. Er wordt in een paar krachtige take home messages weergegeven wat de mogelijkheden van coatings en oppervlaktebehandelingen van Roestvrij staal zijn en waarop gelet moet worden bij de keuze ervan. Deze brochure is gratis voor leden van Flanders' FOOD. Anderen betalen een bijdrage van 15 euro. 

In zo goed als elke sector van de agrovoedingsindustrie is roestvrij staal (RVS) het materiaal bij uitstek om te gebruiken in procesapparatuur en gebouwen. Dit komt voornamelijk vanwege zijn goede reinigingseigenschappen en corrosiebestendigheid, maar ook factoren als beschikbaarheid en kostprijs spelen in deze keuze zeker een rol. Ondanks het toepassen van geoptimaliseerde en vaak intensieve reiniging- en desinfectiemethoden kunnen er op het einde van een productieproces toch voedingsresten achterblijven die op termijn een afzettingslaag vormen op het RVS oppervlak. Dit wordt ook wel fouling genoemd. Enerzijds leidt fouling tot hogere energiekosten door onder andere een minder goede warmtegeleiding en tot een hoger waterverbruik door de grotere noodzaak om te reinigen. Anderzijds zorgt fouling voor grotere voedselverliezen en een hogere belasting van de waterzuiveringsinstallatie bij het loskomen van de aangehechte voedingsmiddelen. Naast een verminderde productie-efficiëntie vormt fouling ook de ideale voedingsbodem voor de groei van bederfmicro-organismen in de vorm van biofilms. Deze biofilms kunnen een persisterende bron van besmetting vormen die zeer moeilijk of niet te verwijderen is door de normale reiniging- en desinfectiemethoden. Uit onderzoek blijkt dat bij verschillende voedingsbedrijven de aanwezigheid van biofilms een negatieve invloed heeft op de houdbaarheid van levensmiddelen. Bovendien kunnen pathogenen zoals Listeria monocytogenes zich ook verschuilen in deze biofilms wat grote problemen met de voedselveiligheid kan opleveren. In 2018 kwamen bij het FAVV 429 meldingen van voedselvergiftigingen binnen, waarbij 2370 personen betrokken waren en waarvan er 11 gehospitaliseerd werden. Ook werden er 78 voedingsproducten teruggeroepen door problemen met de microbiologische veiligheid. In tijden waarin met uiterste zorg met schaarser wordende grondstoffen en het klimaat moet worden omgesprongen, wint het aanpakken van fouling in de voedingsindustrie aan belang. Bovendien is het ontstaan van biofilms ten allen tijden te vermijden om hygiënisch te kunnen blijven produceren en geen imagoschade te lijden door recalls. Vanuit de industrie is er dan ook een grote vraag naar nieuwe types RVS die het risico op fouling en biofilmvorming in productieapparatuur verminderen of zelfs helemaal tegengaan.

Tijdens het CLEANSURFACE project werd een overzicht gemaakt van de verschillende coatings en oppervlaktebehandelingen van RVS die toegelaten zijn in de voedingsindustrie en anti-kleefeigenschappen vertonen. Deze coatings werden op roestvrijstalen testplaatjes aangebracht en de oppervlakte-eigenschappen vóór en na reiniging en desinfectie werden bestudeerd. Deze testplaatjes werden vervolgens ook in een bioreactor geplaatst om het effect van de coatings en oppervlaktebehandelingen op het kleven van verschillende voedingscomponenten op het RVS te onderzoeken. Ook werd getest of voedingsresten na reiniging makkelijker van bepaalde oppervlakken konden verwijderd worden. Verschillende micro-organismen werden op de testplaatjes gekweekt om te kijken of de nieuwe RVS types de vorming van biofilms kunnen beïnvloeden. In één van de deelnemende bedrijven en in de Food Pilot werden bovendien enkele coatings aangebracht om de verworven kennis af te toetsen met de praktijk.

Het introduceren van oppervlaktebehandelingen en coatings in Vlaamse voedingsbedrijven levert niet alleen voordelen voor het bedrijf zelf op maar opent ook deuren voor oppervlaktebehandelaars en coatingleveranciers en voor de producenten van reinigingsmiddelen en desinfectantia. 

Prijs van het document (excl. BTW):

Leden Flanders' FOOD: gratis

Niet leden Flanders' FOOD: 15 euro

Bestellen